مکان‌یابی پناهگاه‌های امن شهر شهرکرد در مواقع بحران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

از آنجایی که شهر شهرکرد بر روی گسل زلزله قرار دارد و در سطح شهر هیچ گونه پناهگاهی بجز بعضی از ساختمان­هایی که از نظر نظام مهندسی مورد تأیید است، وجود ندارد در این شرایط بخش وسیعی از ساکنان شهر نیازمند خدمات امداد رسانی از جمله دسترسی به بیمارستان­ها، آتش نشانی، پناهگاه و.. هستند. از این رو شناسایی مکان­های امن یا ساخت پناهگاه­ها از قبل می­تواند کمک بسیاری در مواجهه با این حوادث کند. یکی از ضروریاتی که در زمینه ساخت پناهگاه­ها حائز اهمیت است، بحث مکان یابی آن­هاست. تمایل به مکان یابی مناسب و طراحی پناهگاه چند منظوره با رویکردهای دفاع غیرعامل، امکان استفاده­های مختلف در زمان بحران­های طبیعی و غیر طبیعی را به وجود می­آورد. از این رو هدف اصلی این پژوهش مکان­یابی پناهگاه­های امن شهر شهرکرد در مواقع بحران است. پژوهش حاضر در زمرۀ تحقیقات کاربردی به شمار می­رود و جهت تدوین آن از روش توصیفی تحلیلی استفاده شد. برای وزن­دهی معیارها از مدل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی AHPاستفاده شده است؛ سپس لایه­های اطلاعاتی و نقشه­های متناسب با معیارها از طریق برنامه GISتهیه شده و در نهایت نقشه ترکیبی از معیارها که نشان دهنده بهترین مکان جهت احداث پناهگاه­های این محدوده است، استخراج شده است. نتایج تحلیل AHPنرخ ناسازگاری کل ساختار سلسله مراتبی را 09/0 نشان می­دهد که گویای سازگاری ماتریس در سطح خوب است. بیشتر وزن را در این مدل لایه شبکه ارتباطی اصلی با 44/0 دارد. بعد از آن لایه فضای سبز با 21/0 وزن قرار دارد. سپس لایه مراکز درمانی با وزن 17/0 قرار دارد. لایه ایستگاه آتش نشانی با وزن 09/0 در رتبه بعدی قرار می­گیرد. بعد از آن­ها لایه مراکز نظامی و انتظامی با وزن 06/0 قرار می­گیرد. در نهایت کمترین وزن را در این مدل لایه دسترسی به دبستان با مقدار 03/0 دارد. از طریق سیستم اطلاعات جغرافیای (GIS) وزن­ لایه های مختلف روی هم گذاشته و نقشه مکان یابی پناهگاه ها ترسیم شد. در نهایت چهارده نقطه در سطح شهر شهرکرد برای احداث پناهگاه امن پیشنهاد داده شد.

کلیدواژه‌ها